Szop pracz to inwazyjny gatunek obcy (IGO), który zagraża rodzimej przyrodzie, niszcząc lęgi ptaków i wypierając lokalne zwierzęta. Gdy zagnieździ się na posesji, nie wolno go łapać samemu; należy zabezpieczyć jedzenie, zgłaszać obserwacje do urzędu miasta oraz wezwać specjalistów lub dzierżawcę obwodu łowieckiego do jego bezpiecznego odłowu. Zgodnie z polskim prawem, wszelkie koszty związane z usunięciem szopa pracza z terenu prywatnego oraz działania eliminujące zwierzę ponosi właściciel posesji, natomiast do zadań Urzędu Miasta należy prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz monitorowanie skali zjawiska na danym obszarze.
Zagrożenie dla rodzimej przyrody i zdrowia.
Szop pracz pochodzi z Ameryki Północnej i jest klasyfikowany jako Inwazyjny Gatunek Obcy (IGO) stwarzający zagrożenie dla Unii Europejskiej oraz Polski.
• Plądruje gniazda ptaków (niszczy jaja i zjada pisklęta), poluje na małe ssaki, płazy i gady oraz niszczy ich siedliska. Jest ogromnym zagrożeniem m.in. dla fauny.
• Jest nosicielem groźnych chorób i pasożytów, takich jak wścieklizna, świerzb oraz wysoce niebezpieczna dla ludzi glista szopia (Baylisascaris procyonis).
Co zrobić, gdy szop zagnieździ się na posesji?
1. Zachować bezpieczny dystans ! Nie zbliżać się do zwierzęcia, nie próbować go głaskać, oswajać ani płoszyć z bliska – w sytuacji zagrożenia bywa agresywne.
2. Usunąć źródła pokarmu ! Absolutnie nie dokarmiać szopa i zabezpieczyć odpady.
3. Zgłosić fakt do Urzędu Miasta lub Straży Miejskiej ! Poinformować urząd o obecności zwierzęcia na danym obszarze, w celu monitorowania populacji IGO :
• Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta: tel. 68 355 59 75 lub mail: um@kozuchow.pl
• Straż Miejska: tel. 68 355 24 12 lub mail: strazmiejska@kozuchow.pl.
4. Działać na własny koszt ! Podjąć kroki w celu eliminacji drapieżnika ze swojej działki, wynajmując uprawnione do tego podmioty.
Kto odpowiada za usunięcie szopa i ponosi koszty?
Zgodnie z Ustawą o gatunkach obcych, teren prywatny podlega zarządzaniu przez jego właściciela lub zarządcę.
• Obowiązek właściciela – jeśli szop pracz zagnieździ się na Twojej działce, musisz podjąć działania w celu jego wyeliminowania na własny koszt.
• Rola Urzędu Miasta – Urząd Miasta w Kożuchowie nie finansuje i nie przeprowadza odłowu zwierząt z terenów prywatnych. Do urzędu zgłasza się wyłącznie sam fakt występowania szopa na danym obszarze, w celu mapowania ognisk i monitorowania skali problemu w gminie.
• Zakaz wypuszczania – złapanego szopa nie wolno wywieźć do lasu i wypuścić – ponowne wprowadzenie IGO do środowiska jest przestępstwem.
Podmioty specjalistyczne – gdzie szukać pomocy?
Mieszkańcy mogą dokonać komercyjnego unieszkodliwienia szopa, korzystając z pomocy:
• Specjalistycznych firm DDD (Dezynfekcja, Dezynsekcja, Deratyzacja): Należy szukać firm oferujących „odłów dzikich zwierząt” lub „zwalczanie IGO” na terenie województwa lubuskiego. Firma musi działać zgodnie z Ustawą o gatunkach obcych (zapewnić humanitarne uśpienie osobnika przez lekarza weterynarii).
• Kół Łowieckich / Myśliwych: Szop pracz jest zwierzęciem łownym z całorocznym okresem redukcji. Na terenie zabudowanym myśliwy nie może użyć broni, ale może – w ramach prywatnego porozumienia z właścicielem – odłowić drapieżnika w żywołapkę i legalnie uśmiercić poza miastem.
Jak trwale zabezpieczyć dom przed szopem?
Szopy to inteligentne i bardzo silne zwierzęta, dlatego zabezpieczenia konstrukcyjne muszą być solidne:
1. Zabezpieczenie konstrukcji budynku
• Montaż stalowych siatek: Zasłoń otwory wentylacyjne i okienka piwniczne grubą, metalową siatką zgrzewaną (szopy łatwo niszczą plastik).
• Zablokowanie wejść na strych: Napraw uszkodzone dachówki i podbitkę dachową. Szop potrafi oderwać luźne deski, aby dostać się do wnętrza.
• Kaptury na kominy: Załóż metalowe kratki kominowe, uniemożliwiające wchodzenie do przewodów wentylacyjnych.
2. Odcięcie dróg wspinaczki
• Przycinanie gałęzi: Skróć gałęzie drzew rosnących blisko domu, aby znajdowały się minimum 2 metry od dachu. Szopy używają ich jak pomostów.
• Zabezpieczenie rur spustowych: Owiń rynny pionowe gładką blachą na wysokości około 1 metra, aby pazury szopa się ślizgały.
3. Likwidacja bazy pokarmowej
• Zamykane śmietniki: Używaj pojemników na odpady z solidnym zatrzaskiem lub dociążaj klapy ciężkimi przedmiotami.
• Brak jedzenia w ogrodzie: Nigdy nie zostawiaj misek z karmą dla zwierząt domowych na tarasie po zmroku.
• Zabezpieczenie kompostownika: Używaj zamykanych kompostowników i nie wyrzucaj mięsa, ryb ani nabiału.
• Ochrona drzew owocowych: Regularnie zbieraj z ziemi opadłe owoce.
Podstawy prawne.
• Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych (regulująca zasady zarządzania i walki z rozprzestrzenianiem się IGO).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii i listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski.
• Ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (dotycząca kwestii gospodarowania populacją zwierząt łownych).
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (zakazująca wprowadzania IGO z powrotem do środowiska).
(red.)
